Pan fydd calsiwm carbid (CAC₂) yn rhyngweithio â dŵr (H₂O), mae adwaith cemegol yn digwydd sy'n cynhyrchu nwy asetylen (C₂H₂) a chalsiwm hydrocsid (CA (OH) ₂).
Hafaliad ymateb:
Cac₂ + 2 h₂o → c₂h₂ + ca (oh) ₂
Beth sy'n digwydd yn ystod yr adwaith hwn?
- Cynhyrchu nwy asetylen: Cynhyrchir nwy fflamadwy, a ddefnyddir mewn weldio, goleuo a gweithgynhyrchu cemegol. Pan gaiff ei danio, mae asetylen yn cynhyrchu fflam ddisglair gyda thymheredd uchel.
- Ffurfio calsiwm hydrocsid (calch hydradol): Mae hwn yn sylwedd alcalïaidd iawn a all achosi llid ar y croen a llosgi wrth gysylltu. Ar ôl yr adwaith, mae gweddillion gwyn, powdrog neu debyg i gel yn cael ei adael ar ôl.
- Cynhyrchu Gwres (Adwaith Exothermig): Mae'r adwaith yn rhyddhau gwres, a all wneud y broses yn beryglus os na chaiff ei rheoli'n iawn.
Cymwysiadau ymarferol yr adwaith hwn:
- Cynhyrchu asetylen ar gyfer weldio a synthesis cemegol.
- Lampau carbide, a ddefnyddiwyd yn hanesyddol mewn mwyngloddio ac ogofa.
- Aeddfedu ffrwythau, er bod y dull hwn yn cael ei ystyried yn anniogel oherwydd amhureddau posibl.
